Koty w symbolice

Kot to współcześnie ulubione zwierzę domowe. Potomek nubijskiego kota płowego został udomowiony ok. 2000 p. n. e. w Egipcie. Ale wcześniej wizerunki kotów pojawiły się, m. in. w Księdze umarłych. Kot stał się świętym zwierzęciem Egipcjan, zajmując miejsce lwa.

Rys.: Jasia Tyszkiewicz

Jako atrybut bogini Bastet związany był z płodnością, szczęściem, radością i ciepłem słonecznym. Bastet wyobrażano sobie jako kotkę lub kobietę z głową kotki.

W okresie XXII dynastii, bogini została jednym z głównych bóstw narodowych. Kot stał się obrońcą domu, matki i dziecka przed demonami. Za zabicie kota w Egipcie groziła kara śmierci.
Gdy kot umarł, cały dom przywdziewał żałobę (golono sobie brwi). Zwierzęta po śmierci balsamowano i grzebano na wielkich cmentarzach kocich. Często mumie kocie wyobrażały postać kobiecą o głowie kociej.

W Europie koty pojawiły się znacznie później, jeszcze w starożytnej Grecji uchodziły za osobliwość. Kot był atrybutem bogini Artemidy (Diany).

Ze względu na zmianę wielkości źrenicy uważano koty za fałszywe i obłudne.

Malutki Davis (foto: Ja-siołek)

Kotom przypisywano lubieżność i okrucieństwo. W papirusach egipskich pojawiają się żartobliwe wyobrażenia "świata na opak", w którym myszy na wozach oblężniczych szturmują fortecę bronioną przez koty. Podobne motywy wróciły dzisiaj w komiksach i filmach rysunkowych, np. w cyklu o Tomie i Jerrym.

W psychoanalizie kot jest "zwierzęciem typowo żeńskim" (E. Aepli), prowadzącym nocny tryb życia, "a kobieta przenika głębiej do mrocznych, tajemnych sfer życia niż bardziej prostoduszny mężczyzna". Wynika z tego, że ujemna ocena kota w wielu kulturach związana jest z nacechowanym agresją stosunkiem do kobiecości.

Kot był często zwierzęciem herbowym. "Koty rozumieją, czym jest wolność, gdyż kot nie chce być schwytany ani zamknięty. Kot jest pilny i sprytny, gdy poluje na zdobycz, ma więc cnoty dobrego żołnierza. Dlatego dawni mieszkańcy Szwabii, Szwajcarzy i Burgundowie mieli w herbach koty, oznaczające wolność" (Bockler 1688).

Albin (foto: Ja-siołek)

Prof. dr Hans Biedermann: Leksykon symboli, wyd. Muza SA, Warszawa 2001

Władysław Kopaliński: Słownik symboli, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1990